Plik kalendarza może wyglądać idealnie na monitorze, a mimo to wrócić z drukarni z prośbą o poprawki. Najczęściej problemem nie jest sam projekt, lecz zły format PDF, brak spadów, nieprawidłowy profil kolorystyczny, eksport rozkładówek zamiast pojedynczych stron albo grafiki o zbyt małej rozdzielczości. Przy kalendarzach dochodzi jeszcze jedna rzecz: oprawa. Spirala, otwory pod zawieszkę czy listwa mogą wejść w daty, logo albo inne elementy, które na ekranie wyglądały na bezpiecznie odsunięte od krawędzi.
Dla większości współczesnych drukarni punktem wyjścia powinien być PDF/X-4, strony w formacie netto, 3 mm spadu oraz zdjęcia mające około 300 ppi w docelowym rozmiarze. To jednak nie jest ustawienie uniwersalne. Jeżeli drukarnia udostępnia własny preset, plik .joboptions, profil ICC albo instrukcję przygotowania kalendarza, jej specyfikacja ma pierwszeństwo przed ustawieniami domyślnymi Illustratora, InDesigna czy CorelDRAW.
Najpierw ustal parametry drukarni: PDF/X, spady i konstrukcję kalendarza
Najwięcej czasu traci się na poprawianie rzeczy, które można ustalić jeszcze przed eksportem. Pierwsze pytanie nie powinno brzmieć „który preset PDF wybrać?”, lecz: jakiego PDF oczekuje drukarnia?
W nowoczesnym workflow najczęściej właściwym wyborem będzie PDF/X-4. Format zachowuje przezroczystości i obsługuje zarządzanie kolorem ICC, dlatego cienie, gradienty, obiekty z kryciem i efekty nie muszą być spłaszczane podczas eksportu. To zmniejsza ryzyko powstawania charakterystycznych białych linii na granicach spłaszczonych obiektów albo niepotrzebnego rasteryzowania grafiki.
PDF/X-1a nadal pojawia się w specyfikacjach drukarni pracujących na starszym workflow. W takim pliku kolory muszą zostać sprowadzone do CMYK i kolorów dodatkowych, a przezroczystości są spłaszczane. Nie należy wybierać go „na wszelki wypadek”. Jeśli drukarnia przyjmuje PDF/X-4, cofanie się do PDF/X-1a nie daje dodatkowego bezpieczeństwa, a potrafi skomplikować projekt z dużą liczbą efektów.
Przygotowując kalendarz, sprawdź przede wszystkim:
-
format netto, czyli rzeczywisty wymiar gotowego produktu po cięciu;
-
spad – standardowo w polskich drukarniach jest to najczęściej 3 mm z każdej strony, choć konkretna technologia może wymagać np. 2 albo 5 mm;
-
margines bezpieczeństwa – zwykle minimum około 5 mm od linii cięcia dla istotnego tekstu i logotypów;
-
strefę oprawy – przy spirali i perforacji bezpieczna odległość elementów od krawędzi jest większa i często wynosi około 10–15 mm, zależnie od średnicy spirali, sposobu dziurkowania i konstrukcji kalendarza;
-
sposób przekazania stron: pojedyncze strony czy rozkładówki;
-
wymagany profil ICC;
-
to, czy drukarnia oczekuje znaczników cięcia.
Ten ostatni punkt jest regularnie źle rozumiany. Spad nie oznacza znaczników cięcia. Można i często należy dostarczyć plik ze spadem, ale bez żadnych znaczników drukarskich.
Wiele drukarni wykonuje impozycję automatycznie i dodaje własne pasery, znaczniki cięcia, paski kontrolne oraz informacje produkcyjne. Klient wysyłający PDF z kompletem znaczników może tylko powiększyć stronę i utrudnić automatyczną obróbkę. Dlatego nie zaznaczaj „All Printer’s Marks” tylko dlatego, że plik idzie do drukarni. Jeśli specyfikacja mówi „PDF netto + 3 mm spadu, bez znaczników”, dokładnie taki plik należy przygotować.
W kalendarzu ściennym szczególnie dokładnie trzeba potraktować górną krawędź. Jeżeli znajdzie się tam spirala i otwór pod zawieszkę, fotografia może oczywiście dochodzić do spadu, ale numery dni, nazwa miesiąca, adres strony internetowej czy logo nie powinny wchodzić w strefę technologiczną. Sam margines 5 mm może być tutaj za mały.
Druga typowa pomyłka dotyczy stron. Jeśli drukarnia nie określiła inaczej, eksportuj pojedyncze strony, nie rozkładówki. Montaż arkusza oraz kolejność stron są zadaniem działu prepress. Samodzielne układanie stron parami „tak jak będą wisieć w kalendarzu” może spowodować konieczność ponownego eksportu całego projektu.
Illustrator, InDesign i CorelDRAW – konkretne ustawienia eksportu
Program ma znaczenie głównie dla lokalizacji poszczególnych opcji. Parametry końcowego PDF powinny być praktycznie takie same. Jeśli trzy osoby przygotują ten sam kalendarz w Illustratorze, InDesignie i CorelDRAW, drukarnia powinna dostać trzy technicznie porównywalne pliki.
InDesign
Przy wielostronicowym kalendarzu InDesign jest zwykle najbardziej przewidywalnym narzędziem, bo od początku pracuje na stronach, stylach, łączach i kontroli wstępnej.
Eksport wykonuje się przez Plik → Eksportuj → Adobe PDF (Print).
Jako punkt wyjścia ustaw:
-
preset PDF/X-4:2008;
-
eksport jako Pages, a nie Spreads, chyba że drukarnia wyraźnie wymaga rozkładówek;
-
w zakładce Compression pozostaw obrazy kolorowe i w skali szarości na poziomie około 300 ppi w docelowym rozmiarze;
-
dla grafik monochromatycznych rozsądną wartością jest około 1200 ppi;
-
w Marks and Bleeds zaznacz Use Document Bleed Settings, jeśli dokument ma poprawnie ustawione 3 mm spadu;
-
znaczniki drukarskie pozostaw wyłączone, chyba że drukarnia prosi o ich dodanie.
Nie ma sensu umieszczać w pliku zdjęcia 600–1000 ppi tylko po to, żeby „było lepiej”. Przy typowym druku kalendarza nie przyniesie to widocznej poprawy, za to plik może urosnąć kilkukrotnie. Znacznie gorsza jest sytuacja odwrotna: zdjęcie, które w Photoshopie ma 300 ppi, ale po powiększeniu do 200% w InDesignie ma efektywnie tylko 150 ppi.
Przed eksportem trzeba więc patrzeć na Effective PPI, a nie wyłącznie na nominalną rozdzielczość pliku źródłowego.
W sekcji Output decyzja zależy od workflow drukarni. Jeżeli wymaga ona gotowego CMYK i podała profil, można zastosować Convert to Destination (Preserve Numbers) z odpowiednim profilem docelowym. Funkcja konwertuje elementy wymagające konwersji, a jednocześnie pozwala zachować istniejące wartości CMYK tam, gdzie jest to właściwe.
Jeśli drukarnia dostarczyła własny preset .joboptions, nie należy „ulepszać” jego ustawień ręcznie. To jedna z sytuacji, w których własna inicjatywa częściej szkodzi, niż pomaga.
Adobe Illustrator
W Illustratorze końcowy PDF zapisuje się przez Save As lub Save a Copy → Adobe PDF, zależnie od wersji programu i sposobu pracy.
Ustaw:
-
Adobe PDF Preset: PDF/X-4:2008;
-
spad 3 mm na czterech krawędziach albo opcję wykorzystania spadu ustawionego w dokumencie;
-
kompresję obrazów pozwalającą zachować około 300 ppi;
-
odpowiedni profil wyjściowy zgodny ze specyfikacją drukarni;
-
znaczniki cięcia tylko wtedy, gdy są wymagane.
Obszar roboczy powinien odpowiadać formatowi netto strony, a grafiki dochodzące do krawędzi muszą wychodzić poza niego o pełną wartość spadu. Powiększenie samego artboardu o 6 mm nie jest poprawnym sposobem wykonania spadu, bo wtedy drukarnia nie ma jednoznacznej informacji, gdzie znajduje się format po obcięciu.
Przy finalnym PDF można też wyłączyć Preserve Illustrator Editing Capabilities, jeśli plik ma służyć wyłącznie do produkcji i zachowujesz osobny plik .ai. Opcja przechowywania danych edycyjnych Illustratora potrafi wyraźnie zwiększyć wielkość PDF, a drukarni zazwyczaj nie jest do niczego potrzebna.
Nie zamieniałbym również automatycznie wszystkich fontów na krzywe. Poprawnie osadzona czcionka jest normalnym elementem profesjonalnego PDF. Krzywe mają sens przy konkretnym problemie licencyjnym, błędnym foncie albo na żądanie wykonawcy. Masowa zamiana tekstu na obiekty zwiększa złożoność pliku, pogarsza możliwość późniejszej korekty i nie naprawia źle przygotowanego projektu.
CorelDRAW
W CorelDRAW właściwa ścieżka prowadzi przez File/Plik → Publish to PDF/Publikuj jako PDF → Settings/Ustawienia.
W nowszych wersjach programu dostępna jest obsługa PDF/X-4. Jeśli używasz bardzo starego CorelDRAW i widzisz wyłącznie PDF/X-1a lub PDF/X-3, nie wybieraj losowego standardu. Najpierw porównaj możliwości swojej wersji z wymaganiami drukarni.
W ustawieniach produkcyjnych należy sprawdzić:
-
zgodność z PDF/X-4, jeśli drukarnia ją przyjmuje;
-
zakładkę dotyczącą koloru i osadzania profili;
-
kompresję bitmap;
-
ustawienia Bleed limit;
-
zakładkę Prepress;
-
crop marks, registration marks i pozostałe znaczniki.
Przy typowym kalendarzu wartość spadu należy ustawić zgodnie ze specyfikacją, zazwyczaj na 3 mm. Corel potrafi również dodać znaczniki cięcia, pasery czy skale densytometryczne, ale ponownie: nie oznacza to, że trzeba je włączać. Dla pliku przeznaczonego do automatycznej impozycji zwykle są zbędne.
Szczególnie uważnie kontrolowałbym w CorelDRAW efekty przezroczystości, cienie, soczewki i mieszanie kolorów w projektach odziedziczonych po starszych wersjach programu. To właśnie w takich materiałach najczęściej trafiają się niespodzianki po eksporcie. Otworzenie gotowego PDF w Acrobat Pro albo innym wiarygodnym narzędziu prepress jest znacznie lepszym testem niż ponowne otwieranie PDF w programie, z którego został wyeksportowany.
Kolor, rozdzielczość i kontrola PDF przed wysłaniem do drukarni
Najbardziej kosztowne błędy nie powstają zwykle podczas naciskania przycisku „Eksportuj”. Są już w projekcie, a eksport tylko je utrwala.
Pierwszy przykład to kolor. Nie należy automatycznie wybierać profilu CMYK znalezionego w przypadkowym poradniku. W Polsce i innych krajach europejskich spotyka się m.in. PSO Coated v3 / FOGRA51 dla określonych warunków druku na papierach powlekanych oraz PSO Uncoated v3 / FOGRA52 dla odpowiednich papierów niepowlekanych. Nadal można również dostać specyfikację opartą na starszym FOGRA39.
Decyzja jest prosta: profil podany przez drukarnię wygrywa z profilem „zalecanym ogólnie”.
Szczególnie zły pomysł to przypadkowe używanie profilu U.S. Web Coated SWOP w materiale przeznaczonym do typowej produkcji w Polsce. To profil odnoszący się do innych warunków druku. Sama obecność słowa „CMYK” nie oznacza, że przestrzenie CMYK są wymienne.
Przy czarnym tekście kalendarza trzymaj się najczęściej 100% K. Drobnego tekstu nie warto budować z czterech składowych CMYK, ponieważ niewielkie przesunięcie pasowania może dać kolorowe obwódki i pogorszyć ostrość cyfr.
Rich black, czyli czerń z dodatkową domieszką C, M i Y, ma zastosowanie w większych aplach, ale recepturę najlepiej dopasować do limitu farby i zaleceń drukarni. Nie przenoś automatycznie tej samej wartości na papier kredowy i chłonny papier niepowlekany.
W zdjęciach kontroluj przede wszystkim rzeczywistą rozdzielczość:
-
około 300 ppi – zdjęcia i typowe bitmapy w docelowej wielkości;
-
około 1200 ppi – jednobitowa grafika kreskowa;
-
150 ppi przy typowym kalendarzu oglądanym z bliska to już poziom, przy którym utrata szczegółów może być widoczna;
-
600 ppi dla zwykłej fotografii zazwyczaj tylko zwiększa objętość PDF.
Kolejny punkt to Total Area Coverage / Total Ink Coverage, czyli łączna ilość farby CMYK. Maksymalna dopuszczalna wartość zależy od papieru, profilu i technologii. Dlatego zamiast ręcznie ustalać wszystkie ciemne partie na przykład na C100 M100 Y100 K100, trzeba używać poprawnego profilu i respektować limit procesu drukarskiego. Czterysta procent farby w głębokiej czerni nie jest oznaką lepszej jakości. Może oznaczać problemy ze schnięciem, brudzeniem arkuszy i utratą szczegółów w cieniach.
Przed wysłaniem PDF trzeba wykonać jeszcze jedną kontrolę. Nie w programie źródłowym, lecz na gotowym pliku.
Sprawdź kolejno:
-
czy liczba stron się zgadza;
-
czy format TrimBox odpowiada formatowi netto;
-
czy BleedBox rzeczywiście zawiera wymagany spad;
-
czy tła i zdjęcia dochodzą do końca spadu;
-
czy żaden ważny tekst nie znalazł się za blisko linii cięcia lub spirali;
-
czy wszystkie fonty są osadzone;
-
czy obrazy nie mają rażąco niskiej rozdzielczości;
-
czy nie pozostały przypadkowe kolory dodatkowe;
-
czy drobny czarny tekst jest zbudowany z samego K;
-
czy nie ma elementów RGB, jeśli drukarnia bezwzględnie wymaga wyłącznie CMYK;
-
czy przezroczystości, cienie i gradienty wyglądają prawidłowo;
-
czy projekt nie zawiera zbędnych znaczników drukarskich.
Jeżeli korzystasz z Acrobat Pro, narzędzia Output Preview oraz Preflight pozwalają wykryć dużą część tych problemów bez zgadywania. Szczególnie przydatny jest podgląd separacji: można szybko sprawdzić, czy czarny tekst rzeczywiście trafia wyłącznie na płytę K oraz czy w dokumencie nie pozostał przypadkowy Pantone.
Problemem kalendarzy jest też powtarzalność. Jeden błąd może pojawić się dwanaście razy. Jeśli wzorzec miesiąca ma źle odsunięty numer dnia od krawędzi, poprawienie stycznia niczego nie rozwiązuje – trzeba poprawić element nadrzędny, styl albo szablon, a potem sprawdzić ponownie cały dokument. To samo dotyczy świąt, numerów tygodni, imienin czy oznaczeń niedziel. PDF może być technicznie idealny, a nadal zawierać błąd merytoryczny powielony na całym nakładzie.
Więcej na ten temat na stronie: Rozwiń zagadnienie tu: https://www.actinea.pl
FAQ – najczęstsze pytania o PDF kalendarza do druku
Czy 3 mm spadu zawsze wystarczy?
Nie. To najczęstsza wartość w standardowych pracach drukarskich, ale nie reguła techniczna obowiązująca każdą drukarnię. Niektóre procesy wymagają 2 mm, 5 mm albo innej wartości. Zawsze sprawdź specyfikację konkretnego produktu.
Czy do drukarni trzeba wysłać PDF w CMYK?
Jeżeli drukarnia wymaga pliku CMYK – tak. Nowoczesny workflow PDF/X-4 może jednak obsługiwać również obiekty zarządzane kolorem i późniejszą kontrolowaną konwersję. Nie konwertuj RGB „na oko”. Użyj właściwego profilu albo pozostaw konwersję drukarni, jeśli właśnie tak opisuje swój proces.
Czy PDF/X-4 jest lepszy od PDF/X-1a?
W nowoczesnym procesie produkcyjnym zazwyczaj tak, ponieważ zachowuje przezroczystość i zarządzanie kolorem. PDF/X-1a jest nadal potrzebny tam, gdzie wymaga go starszy workflow. Ostatecznie liczy się standard przyjmowany przez konkretną drukarnię.
Czy trzeba dodawać znaczniki cięcia?
Tylko na wyraźne żądanie drukarni. W wielu drukarniach PDF trafia do automatycznej impozycji i własne znaczniki klienta są niepotrzebne. Spad 3 mm i znaczniki cięcia to dwie osobne rzeczy.
Czy wszystkie teksty trzeba zamienić na krzywe?
Nie. Profesjonalny PDF może zawierać osadzone fonty. Zamiana całego tekstu na krzywe utrudnia poprawki i zwiększa złożoność dokumentu. Stosuje się ją przede wszystkim wtedy, gdy istnieje konkretny problem z fontem albo wymaga tego wykonawca.
Czy 300 dpi i 300 ppi oznaczają to samo?
Nie technicznie. W przypadku obrazów rastrowych poprawnym określeniem jest ppi – pixels per inch. DPI dotyczy rozdzielczości urządzenia drukującego. W praktycznych instrukcjach dla klientów określenia są często mieszane, ale przy przygotowaniu bitmap należy kontrolować PPI.
Czy plik z Illustratora, InDesigna i CorelDRAW może wyglądać w druku identycznie?
Tak, jeśli końcowe PDF-y mają poprawne rozmiary stron, te same warunki kolorystyczne, odpowiednią rozdzielczość, spady i zgodność ze standardem wymaganym przez drukarnię. Program źródłowy jest mniej ważny niż parametry wygenerowanego PDF.
Czy kalendarz należy eksportować jako rozkładówki?
Zwykle nie. Standardowo przekazuje się pojedyncze strony, a impozycję wykonuje drukarnia. Rozkładówki eksportuj tylko wtedy, gdy specyfikacja produktu wyraźnie tego wymaga.
Jeśli masz sprawdzić tylko jedną rzecz przed kolejnym eksportem, najpierw pobierz specyfikację konkretnego kalendarza z drukarni i porównaj z nią format netto, spad oraz sposób oprawy. Dopiero potem ustaw PDF/X i profil kolorystyczny. Najbardziej kosztownym błędem jest przygotowanie technicznie perfekcyjnego PDF według parametrów, których dana drukarnia w ogóle nie używa.